Temperatuurklassen maken deel uit van een systeem dat is opgezet door verschillende normeringsorganisaties, waaronder de International Electrotechnical Commission (IEC), om elektrische apparatuur te classificeren op basis van geschiktheid voor gebruik in explosieve omgevingen.
De klassen zijn ontworpen om het risico van ontsteking te beperken doordat elektrische apparatuur een ontstekingsbron wordt in omgevingen waar ontvlambare gassen, dampen of nevels aanwezig zijn.
Het is cruciaal voor industrieën om zich aan deze temperatuurklassen te houden en ervoor te zorgen dat de gebruikte apparatuur de juiste classificatie heeft voor de specifieke gevaarlijke omgeving waarin deze wordt gebruikt. De temperatuurklassen zelf zijn specificaties die de maximale oppervlaktetemperatuur aangeven die een apparaat kan bereiken.
Hoe zit het met stof?
Voor omgevingen met brandbaar stof is het classificatiesysteem aangepast aan de specifieke risico’s van stofdeeltjes.
In tegenstelling tot gassen en dampen, waar temperatuurklassen (T1 tot T6) worden gebruikt, ligt bij stof de nadruk op de werkelijke maximale oppervlaktetemperatuur van apparatuur ten opzichte van de ontstekingstemperatuur van het specifieke type stof dat aanwezig is.
De ‘Mythconception’
Mythconception is geen echt woord, behalve als een beschrijvende portmanteau om een waardevol punt te maken. Laten we deze verwarring uit de weg ruimen – er zijn andere dingen te leren en te weten!
Zoals je in de bijgaande afbeelding kunt zien, zijn er 6 classificaties genummerd van T1 tot T6 die de bedrijfstemperatuur van diverse commerciële apparatuur beschrijven. Mensen hebben ten onrechte geconcludeerd dat iets met een T1-classificatie explosieveilig is tot een temperatuur van 450℃, wat het zeker niet is!
T1 betekent alleen dat de apparatuur tijdens bedrijf een maximale temperatuur van 450℃ mag bereiken. Dit vertelt de eigenaar en werknemers dat er geen explosiegevaar kan zijn in de buurt van deze apparatuur die gevoelig is voor die temperatuur of lager. T1 is niet beter dan T2, het is in feite heter dan T2 tijdens bedrijf.
Simpel gezegd is T6 ‘de beste’, omdat er maar heel weinig dingen gevoelig zijn voor ontbranding bij slechts 85℃ T6 zou het veiligst zijn in vergelijking met elke waarde daarboven, van T5 tot T1. Als je weet dat lage getallen slechter zijn dan hoge getallen, kun je veel problemen voorkomen. In de praktijk moet je je richten op het kiezen van de juiste temperatuurklasse die zowel beschikbaar als veilig voor gebruik is, waarbij T4 en T3 de meest voorkomende keuzes in de industrie zijn.
[Tabel] Temperatuurklassen & Max. Temperaturen
| Apparaatklasse | Maximale Oppervlaktetemperatuur |
|---|---|
| T1 | 450℃ |
| T2 | 300℃ |
| T3 | 200℃ |
| T4 | 135℃ |
| T5 | 100℃ |
| T6 | 85℃ |
Praktische voorbeelden
Nog een stapje verder: papier ontbrandt bij 450℃, dus als je een krant of boek op een apparaat met T1-rating legt, leidt dat waarschijnlijk tot brand.
Hoewel het niet slim is, is het relatief veilig om een krant op een apparaat met T2-rating te leggen. Het zou kunnen verkolen en verkleuren, maar het zou niet in vlammen uitbarsten.
Houd er rekening mee dat, in de context van stof, het getal van 450℃ staat voor een exacte maximale oppervlaktetemperatuur en niet voor een temperatuurklasse.
Stoffen als CS2 (koolstofdisulfide) ofC2H5NO3 (ethylnitraat) zijn brandbaar tussen 90 en 102 ℃ en vereisen dus een T6-apparaat in de buurt. Stoffen als ammoniak (NH3) of methaan (CH4), die prima werken met T1-apparatuur, werken ook prima met T6-apparatuur.
Het omgekeerde is niet waar. Zowel koolstofdisulfide als ethylnitraat vormen een groot gevaar, zelfs in de buurt van klasse T5, laat staan T4 of iets daarboven. Hoe groter het getal, hoe veiliger je waarschijnlijk bent. Dit gezegd hebbende, laten we eens kijken naar enkele andere belangrijke zaken over deze temperatuurklassen.
Waarom gebruiken we de T-schaal?
Naast de minimale ontstekingsenergie (Minimum Ignition Energy, MIE), die in eerdere artikelen is besproken, zijn er nog twee andere eigenschappen van ontvlambare stoffen waar rekening mee moet worden gehouden. Dit zijn hun vlampunt en hun zelfontbrandingstemperatuur (AIT).
Onder de ATEX-richtlijnen wordt vaak de term “Minimale Ontstekingstemperatuur” (MIT) gebruikt. Het is belangrijk om te weten dat MIT en AIT naar hetzelfde concept verwijzen.
Vlampunt
Het vlampunt van een stof is de minimumtemperatuur waarbij de stof kan ontbranden en een kortstondige vlam of flits kan produceren. Bij het vlampunt houdt de stof echter geen verbranding aan.
Dit is slechts een maat voor hoe gemakkelijk een stof kan verdampen en een ontvlambaar mengsel kan vormen in de lucht nabij het oppervlak. Zodra de ontstekingsbron wordt verwijderd, stopt de verbranding.
Zelfontbrandingstemperatuur (AIT/MIT)
De AIT is de laagste temperatuur waarbij een stof spontaan kan ontbranden zonder externe ontstekingsbron (bijv. een open vlam of vonk).
Met andere woorden, het is de temperatuur waarbij de stof uit zichzelf kan gaan branden door de bestaande warmte in de omgeving. In tegenstelling tot het vlampunt leidt de zelfontbrandingstemperatuur tot langdurige verbranding.
Het vlampunt is belangrijk omdat het, hoewel het niet zichzelf in stand houdt, onder de juiste (verkeerde) omstandigheden kan dienen als ontstekingsbron voor een ander brandbaar mengsel, of het nu gasvormig is of zwevend stof. Het kan de balans doen doorslaan van iets in de buurt van zijn nominale AIT, wat een veel grotere gebeurtenis teweegbrengt.
Extra complicaties: Omgevingstemperaturen
Laten we bijvoorbeeld zeggen dat je een motor hebt die is gewaardeerd op Ta + 70℃. Wat betekent dat? Veel apparaten zeggen het veel duidelijker: “Dit apparaat werkt bij 70℃ boven omgevingstemperatuur (Ta)”.
Als je werkplek normaal gesproken 21℃ is, betekent dit dat de bedrijfstemperatuur van dit apparaat 21 + 70 = 91℃ zal zijn. In een warmere omgeving, zeg 30℃, is de bedrijfstemperatuur nu 30 + 70, of 100℃, waardoor je gevaarlijk dicht bij de AIT van koolstofdisulfide (102℃) komt.
Je moet dus niet alleen rekening houden met de stof en de kwetsbaarheden ervan, maar ook met hoe de omgeving zelf de kans op een triggering event kan veranderen.
Apparatuur met T-classificatie
Voor het creëren van een classificatie voor apparatuur gebruiken fabrikanten een schaal die is gebaseerd op temperaturen die variëren van -20℃ tot 40℃ voor de omgevingsluchttemperatuur. Dit betekent dat apparatuur met een T3-classificatie niet hoger zal zijn dan 200℃ als de omgevingstemperatuur in dat bereik ligt, en hetzelfde geldt voor alle andere waarden op de schaal. Zodra je buiten het “veronderstelde” omgevingsbereik komt, moet je gaan rekenen en ervoor zorgen dat je nog steeds veilig bent.
De T-waarde voor atmosferen
Als de atmosfeer als veilig wordt beoordeeld voor T4-apparatuur (135℃), dan zijn T4-, T5- en T6-apparatuur perfect acceptabel, maar T3-, T2- of T1-apparatuur is ontoelaatbaar en gevaarlijk.
De atmosferische waarden worden beïnvloed door fysieke omstandigheden. Bijvoorbeeld, homogene gassen hebben redelijk betrouwbare bereiken. Butaan heeft een AIT van 287℃, waterstof is 500 en koolmonoxide is 605, maar stof is anders.
Stof in suspensie is anders dan een laag van hetzelfde materiaal. Het is contra-intuïtief voor de meeste mensen, maar lagen hebben een lagere smeultemperatuur dan een stofwolk! Cellulose en meel zijn 490℃ in een wolk, terwijl lagen slechts 430℃ verbranden. Cacao is nog dramatischer met 500℃ in suspensie, maar slechts 200℃ in een laag van 5 mm. Naarmate de laag dikker wordt, wordt warmteverlies moeilijker, waardoor de lucht-/materiaaltemperatuur nog verder daalt.
[Tabel Atmosfeerwaarden en T-waarden].
| Atmosfeer Waarde | T-Klasse Waarde Toegestaan |
|---|---|
| T1 | T1 T2 T3 T4 T5 T6 |
| T2 | T2 T3 T4 T5 T6 |
| T3 | T3 T4 T5 T6 |
| T4 | T4 T5 T6 |
| T5 | T5 T6 |
| T6 | T6 |
Verdere overwegingen
Een kleine concussieve gebeurtenis lijkt misschien ongevaarlijk, maar kan opgehoopt materiaal op een balk of verlaagd plafond losmaken. Zo’n vallende wolk zou te dik en dicht kunnen zijn om zijn AIT te bereiken, maar het ongerealiseerde gevaar is dat grote deeltjes sneller vallen dan kleine deeltjes.
Hoe kleiner het deeltje, hoe gemakkelijker het kan ontbranden en verbranden. De afnemende wolkendichtheid kan zijn kritische drempel bereiken en het vlammende golffront van een explosie voortplanten! Dit is niet het moment om te lachen om de werknemer die half begraven ligt in het stof – het is tijd om te rennen. Je zou ook niet blijven staan als een propaantank brandstof begon te spuiten door een defecte klep.
Huishouden & smeulende stoflagen
Preventie is de beste manier om veel problemen te voorkomen. In combinatie met strategieën om ophopingen te voorkomen, is regelmatig opruimen en vacuüm of mechanische verwijdering (geen perslucht!) tijdens de processen de sleutel tot veiligheid.
Een motor die bedekt is met stof kan de stoflaag doen smeulen.
Vervolgens kan deze laag gaan gloeien, wat een ontstekingspunt kan worden voor een stofexplosie.
Effectieve huishoudelijke maatregelen, gericht op het voorkomen van ophoping boven de 5 mm, zijn uiterst belangrijk om het risico op smeulen te beperken.

De Takeaway: wat u moet onthouden
Als u weet welke temperatuurklassen en T-ratings van toepassing zijn op uw atmosferen en apparatuur, en als u een beleid hebt dat correct wordt opgevolgd bij aankoop, gebruik en onderhoud, dan houdt u uw werknemers, infrastructuur, buren en reputatie veilig.
Vergeet niet dat we voor stofgroepen vertrouwen op specifieke temperaturen in plaats van temperatuurklassen om de veiligheid te garanderen.
Als je vragen hebt over temperatuurklassen of T-ratings, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen via telefoon of e-mail.



